Indian Railway: ટ્રેનના પૈડાનું વજન કેટલું હોય છે? જાણો આશ્ચર્યજનક સત્ય

Indian Railway: ટ્રેનના પૈડાનું વજન કેટલું હોય છે?

જ્યારે આપણે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરીએ છીએ ત્યારે મોટાભાગે ધ્યાન કોચ, સીટ કે ખિડકી બહારના દ્રશ્યો પર જ રહે છે. પરંતુ જે વસ્તુ આખી ટ્રેનને પાટા પર દોડતી રાખે છે, એ છે ટ્રેનનું પૈડું. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ટ્રેનનું એક પૈડું એટલું ભારે હોય છે કે ઘણા લોકો તેનો અંદાજ પણ લગાવી શકતા નથી.

આ બ્લોગમાં આપણે વિગતે જાણીશું કે ટ્રેનના પૈડાનું વજન કેટલું હોય છે, તે કેમ એટલું ભારે બનાવવામાં આવે છે અને તેની પાછળનું વિજ્ઞાન શું છે.

ટ્રેનના એક પૈડાનું વજન કેટલું હોય છે?

Indian Railwayમાં વપરાતા ટ્રેનના પૈડાનું વજન ટ્રેનના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.

સામાન્ય રીતે,

એક પેસેન્જર ટ્રેનના પૈડાનું વજન આશરે 250 કિલોગ્રામથી 350 કિલોગ્રામ સુધી હોય છે.

જ્યારે માલગાડી (Freight Train) માટે વપરાતા પૈડાનું વજન 400 કિલોગ્રામથી વધુ પણ હોઈ શકે છે.

હવે વિચારો, એક કોચમાં આવા અનેક પૈડા હોય છે અને આખી ટ્રેનમાં તો વજન હજારો ટન સુધી પહોંચી જાય છે.

ટ્રેનના પૈડા એટલા ભારે કેમ બનાવવામાં આવે છે?

હવે પ્રશ્ન આવે છે કે પૈડું હળવું કેમ ન બનાવાય? જવાબ બહુ સીધો છે.

1. ભારે ભાર સહન કરવા માટે

ટ્રેન એક સાથે સેકડો મુસાફરો અથવા હજારો ટન સામાન લઈ જાય છે. હળવું પૈડું આટલો ભાર સહન કરી શકતું નથી.

2. સલામતી માટે

ભારે અને મજબૂત પૈડાં ટ્રેનને પાટા પરથી ઉતરતા અટકાવે છે. વધારે વજન ટ્રેનને સ્ટેબિલિટી આપે છે.

3. લાંબી આયુષ્ય માટે

ટ્રેનના પૈડાં વર્ષો સુધી સતત પાટા પર ઘર્ષણ સહન કરે છે. ભારે અને ખાસ સ્ટીલથી બનેલા પૈડાં જ આ દબાણ સહન કરી શકે.

ટ્રેનના પૈડા કયા મટિરિયલથી બને છે?

Indian Railwayમાં ટ્રેનના પૈડાં હાઈ-ગ્રેડ સ્ટીલથી બનાવવામાં આવે છે.

આ સ્ટીલમાં નીચેના ગુણધર્મો હોય છે:

વધારે મજબૂતી

તાપમાન સહન કરવાની ક્ષમતા

ઘર્ષણ સામે પ્રતિકાર

તૂટ્યા વગર લાંબા સમય સુધી ચાલવાની ક્ષમતા

આ કારણે જ ટ્રેનના પૈડાં સામાન્ય લોખંડથી નહીં પરંતુ ખાસ પ્રકારના એલોય સ્ટીલથી બનાવવામાં આવે છે.

એક કોચમાં કેટલા પૈડાં હોય છે?

સામાન્ય રીતે,

એક કોચમાં 8 પૈડાં હોય છે

એટલે કે એક બોગીમાં 2 બોગી ફ્રેમ અને દરેકમાં 4 પૈડાં

જો એક પૈડું સરેરાશ 300 કિલોગ્રામનું હોય તો માત્ર પૈડાંનું જ વજન લગભગ 2400 કિલોગ્રામ થાય છે. અને આ તો માત્ર એક કોચની વાત છે.

માલગાડી અને પેસેન્જર ટ્રેનના પૈડામાં શું ફરક છે?

માલગાડીના પૈડાં વધુ ભારે અને મજબૂત હોય છે કારણ કે:

માલગાડી વધુ વજન વહન કરે છે

લાંબી દૂરી સુધી સતત દોડે છે

ધીમા પરંતુ ભારે લોડ સાથે ચાલે છે

જ્યારે પેસેન્જર ટ્રેનના પૈડાં થોડા હળવા હોય છે જેથી ગતિ વધુ સારી મળે.

ટ્રેનના પૈડાની મેન્ટેનેન્સ કેવી રીતે થાય છે?

Indian Railway પૈડાની નિયમિત તપાસ કરે છે:

ક્રેક ચેકિંગ

ઘર્ષણની લેવલ ચેક

આકાર બગડ્યો છે કે નહીં તેની તપાસ

જરૂર પડે ત્યારે પૈડું બદલી નાખવામાં આવે છે

આ પ્રક્રિયા મુસાફરોની સલામતી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

શું ટ્રેનના પૈડાં ક્યારેય ગરમ થાય છે?

હા, ખાસ કરીને જ્યારે ટ્રેન ઝડપી ગતિએ ચાલે છે અથવા બ્રેક લગાવવામાં આવે છે ત્યારે પૈડાં ખૂબ ગરમ થઈ શકે છે.

આ કારણે જ પૈડાં એવા સ્ટીલથી બને છે જે વધારે તાપમાન સહન કરી શકે.

ટ્રેનના પૈડાં વિશે રસપ્રદ તથ્યો

એક ટ્રેનનું પૈડું કાર જેટલું વજન ધરાવી શકે છે

પૈડાં સંપૂર્ણ ગોળ ન હોય, થોડા કોનિકલ શેપમાં હોય છે

પૈડાં ટ્રેનને પાટા પર જ રાખવામાં મદદ કરે છે

પૈડાની નાની ખામી પણ મોટો અકસ્માત સર્જી શકે છે

ટ્રેનનું પૈડું સામાન્ય વસ્તુ નથી. તે Indian Railwayની સલામતી, મજબૂતી અને વિશ્વસનીયતાનો આધારસ્તંભ છે.

આટલું ભારે, મજબૂત અને ટેકનિકલી ડિઝાઇન કરેલું પૈડું જ હજારો મુસાફરોને દરરોજ સુરક્ષિત રીતે તેમના ગંતવ્ય સુધી પહોંચાડે છે.

આગામી વખત જ્યારે તમે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરો, ત્યારે યાદ રાખજો કે તમારી નીચે દોડતું એ એક પૈડું કેટલું શક્તિશાળી છે.