ગુજરાત ફોરેસ્ટ ગાર્ડ નવા નિયમો ૨૦૨૬ જાહેર: ઓલ ગુજરાત મેરિટ અને ૧૨ પાસ લાયકાત | સંપૂર્ણ માહિતી

ગુજરાત ફોરેસ્ટ ગાર્ડ નવા નિયમો ૨૦૨૬ જાહેર: જિલ્લાવાર કટ-ઓફ રદ, હવે ઓલ ગુજરાત એક જ મેરિટ; જાણો સંપૂર્ણ ભરતી પ્રક્રિયા

​

ગુજરાતમાં સરકારી નોકરીની તૈયારી કરતા અને ખાસ કરીને વન વિભાગમાં જોડાઈને પ્રકૃતિની રક્ષા કરવાનું સ્વપ્ન જોતા લાખો યુવાનો માટે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ગુજરાત સરકારના વન અને પર્યાવરણ વિભાગ દ્વારા ગુજરાત ફોરેસ્ટ ગાર્ડ (વનરક્ષક), વર્ગ-૩ ભરતીના નવા નિયમો (Recruitment Rules - 2026) સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

​છેલ્લી ભરતી પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉમેદવારો દ્વારા જિલ્લાવાર મેરિટ અને કટ-ઓફને લઈને ઘણી રજૂઆતો અને વિવાદો સામે આવ્યા હતા. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે ભરતી પ્રક્રિયામાં ઐતિહાસિક અને મોટા ફેરફારો કર્યા છે. આ નવા નિયમો અગામી સમયમાં આવનારી વનરક્ષકની નવી ભરતીઓ માટે લાગુ પડશે.

​આજના આ વિસ્તૃત લેખમાં આપણે GPRB/GOG દ્વારા જાહેર કરાયેલ નવીનતમ PDF (જે ૧૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર થઈ છે) ના આધારે વનરક્ષક ભરતી પ્રક્રિયાના તમામ પાસાઓ જેવા કે શૈક્ષણિક લાયકાત, વય મર્યાદા, લેખિત પરીક્ષાનું માળખું, શારીરિક કસોટી અને સૌથી મહત્વનું - નવી મેરિટ પદ્ધતિ વિશે ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરીશું.

​૧. ફોરેસ્ટ ગાર્ડ ભરતીનો સૌથી મોટો ફેરફાર: જિલ્લાવાર મેરિટ રદ, હવે 'ઓલ ગુજરાત મેરિટ'

​આ નવા ભરતી નિયમોનો સૌથી મુખ્ય અને ક્રાંતિકારી મુદ્દો મેરિટ લિસ્ટ તૈયાર કરવાની પદ્ધતિમાં કરવામાં આવેલો ફેરફાર છે. ચાલો આ ફેરફારને વિગતવાર સમજીએ:

​જૂની પદ્ધતિ શું હતી?

​અત્યાર સુધી વનરક્ષકની ભરતીમાં ઉમેદવારોએ જે જિલ્લામાંથી અરજી કરી હોય, તે જિલ્લાની જગ્યાઓના આધારે અલગ મેરિટ લિસ્ટ અને કટ-ઓફ તૈયાર થતું હતું. આ પદ્ધતિમાં ઘણીવાર એવું બનતું કે કોઈ એક જિલ્લામાં ૧૪૦ માર્ક્સ હોવા છતાં ઉમેદવારનું સિલેક્શન ન થતું, જ્યારે બીજા કોઈ જિલ્લામાં ૧૨૦ માર્ક્સવાળો ઉમેદવાર નોકરી મેળવી લેતો. આનાથી તેજસ્વી ઉમેદવારોને અન્યાય થતો હોવાની લાગણી જન્મી હતી.

​નવી પદ્ધતિ શું છે? (નવા RR ૨૦૨૬ મુજબ)

​તમે પૂરા પાડેલા મુખ્ય મુદ્દાઓ અને PDF ના આધારે, સરકારે જિલ્લાવાર કટ-ઓફ મેરિટ બનવાની પદ્ધતિને સંપૂર્ણપણે રદ કરી દીધી છે. હવે પછી આવનારી તમામ ફોરેસ્ટ ગાર્ડની ભરતીઓમાં:

• ​સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યનું એક જ કોમન મેરિટ લિસ્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે.
• ​તમે કયા જિલ્લામાંથી અરજી કરી છે, તેનાથી મેરિટ પર કોઈ ફરક પડશે નહીં. તમારા લેખિત પરીક્ષાના માર્ક્સ જ નક્કી કરશે કે તમે ઓલ ગુજરાત મેરિટ લિસ્ટમાં સ્થાન મેળવો છો કે નહીં.
• ​આનો અર્થ એ કે હવે ૧૪૦ માર્ક્સવાળો ઉમેદવાર ગમે તે જિલ્લામાં હોય, તેનું સ્થાન ૧૨૦ માર્ક્સવાળા ઉમેદવાર કરતા ઉપર જ રહેશે.

​આ ફેરફારથી ભરતી પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા આવશે અને વધુ તેજસ્વી ઉમેદવારોને સેનામાં (વન સેનામાં) જોડાવવાની તક મળશે. ઓલ ગુજરાત મેરિટ પ્રથાથી ઉમેદવારો વચ્ચેની સ્પર્ધા પણ વધુ તંદુરસ્ત અને રાજ્યવ્યાપી બનશે.

​૨. શૈક્ષણિક લાયકાત અને અન્ય પાત્રતા

​નવા નિયમો મુજબ, ફોરેસ્ટ ગાર્ડની પોસ્ટ માટે જરૂરી શૈક્ષણિક લાયકાત અને અન્ય પાત્રતા માપદંડો નીચે મુજબ છે:

​શૈક્ષણિક લાયકાત:

​આવનાર ફોરેસ્ટ ગાર્ડની ભરતીમાં શૈક્ષણિક લાયકાત ૧૨ (બાર) પાસ રહેશે. ઉમેદવારે માન્ય બોર્ડમાંથી ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર પરીક્ષા (Standard XII) અથવા તેની સમકક્ષ લાયકાત મેળવેલી હોવી જોઈએ. આ નિયમમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. ૧૨ પાસ લાયકાત હોવાથી રાજ્યના ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોના વધુ યુવાનો આ ભરતીમાં ભાગ લઈ શકશે.

​વય મર્યાદા:

​સત્તાવાર PDF મુજબ, ઉમેદવારની વય મર્યાદા ૧૮ થી ૩૩ વર્ષ વચ્ચે હોવી જોઈએ. જોકે, સરકારના નિયમો મુજબ અનામત વર્ગના ઉમેદવારો (SC, ST, OBC, EWS) અને મહિલા ઉમેદવારોને વય મર્યાદામાં છૂટછાટ મળશે. વય મર્યાદાની ગણતરી અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખના રોજ કરવામાં આવશે.

​કમ્પ્યુટર જ્ઞાન અને ભાષા:

• ​ઉમેદવાર પાસે કમ્પ્યુટરના પાયાના જ્ઞાન અંગેનું પ્રમાણપત્ર (CCC અથવા સમકક્ષ) હોવું જરૂરી છે, અથવા સરકારના નિયમો મુજબ લાયકાત હોવી જોઈએ.
• ​ઉમેદવારને ગુજરાતી અથવા હિન્દી અથવા બંને ભાષાનું પૂરતું જ્ઞાન હોવું જોઈએ.

​૩. લેખિત પરીક્ષાનું માળખું (સંપૂર્ણ સિલેબસ)

​તમે પૂરા પાડેલા મુદ્દાઓ મુજબ, લેખિત પરીક્ષાના માળખામાં કે સિલેબસમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવેલ નથી. પરીક્ષા જૂની પદ્ધતિ મુજબ જ લેવામાં આવશે. ચાલો આપણે PDF ના આધારે લેખિત પરીક્ષાની વિગતો જોઈએ:

​પરીક્ષા પદ્ધતિ:

• ​પરીક્ષા ઓબ્જેક્ટિવ પ્રકારની (MCQ - OMR આધારિત) રહેશે.
• ​કુલ માર્ક્સ: ૨૦૦ માર્ક્સ
• ​કુલ પ્રશ્નો: ૧૦૦ પ્રશ્નો (દરેક પ્રશ્નના ૨ માર્ક્સ)
• ​સમય: ૨ કલાક
• ​નેગેટિવ માર્કિંગ: દરેક ખોટા જવાબ માટે ૦.૨૫ (પા) માર્ક્સ કાપવામાં આવશે.
• ​પાસિંગ માર્ક્સ: ઉમેદવારે લેખિત પરીક્ષામાં પાસ થવા માટે ઓછામાં ઓછા ૪૦% માર્ક્સ મેળવવા ફરજિયાત છે. ૪૦% થી ઓછા માર્ક્સ મેળવનાર ઉમેદવાર શારીરિક કસોટી માટે લાયક ઠરશે નહીં.

​સિલેબસ (વિષયવાર ગુણભાર):

ક્રમ	વિષય	ગુણભાર (%)	ગુણ (૨૦૦ માંથી)
૧	સામાન્ય જ્ઞાન (General Knowledge)	૨૫%	૫૦ ગુણ
૨	ગણિત અને રીઝનિંગ (Mathematics & Reasoning)	૧૨.૫%	૨૫ ગુણ
૩	ગુજરાતી ભાષા અને વ્યાકરણ (Gujarati Language)	૧૨.૫%	૨૫ ગુણ
૪	પર્યાવરણ અને પરિસ્થિતિકી, ભૂગોળ, વનસ્પતિશાસ્ત્ર (Ecology, Geography, Forestry etc.)	૫૦%	૧૦૦ ગુણ
કુલ		૧૦૦%	૨૦૦ ગુણ

લેખિત પરીક્ષામાં સૌથી વધુ ગુણભાર (૫૦%) પર્યાવરણ અને વન વિભાગને લગતા વિષયોનો હોવાથી, ઉમેદવારોએ આ વિભાગ પર વિશેષ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. સામાન્ય જ્ઞાનમાં પણ ગુજરાતનો ઇતિહાસ, ભૂગોળ, બંધારણ, અને સાંસ્કૃતિક વારસા જેવા વિષયો મહત્વના રહેશે.

૪. શારીરિક કસોટી (Physical Efficiency Test)

​લેખિત પરીક્ષામાં ૪૦% થી વધુ માર્ક્સ મેળવનાર ઉમેદવારોમાંથી, મેરિટના આધારે જગ્યાઓના પ્રમાણમાં (સામાન્ય રીતે ૧:૬ ના રેશિયોમાં) ઉમેદવારોને શારીરિક કસોટી માટે બોલાવવામાં આવશે.

​તમે પૂરા પાડેલા મુદ્દાઓ મુજબ, શારીરિક કસોટીના નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવેલ નથી. શારીરિક કસોટી માત્ર 'પાસ' કરવાની હોય છે, તેના માર્ક્સ ફાઇનલ મેરિટમાં ગણાતા નથી.

ક્રમ	કસોટી	માપદંડ
૧	૧૬૦૦ મીટર દોડ	મહત્તમ ૬ મિનિટમાં પૂરી કરવાની
૨	ઊંચો કુદકો (High Jump)	લઘુત્તમ ૪ ફૂટ ૩ ઇંચ
૩	લાંબો કુદકો (Long Jump)	લઘુત્તમ ૧૫ ફૂટ.

મહિલા ઉમેદવારો માટે શારીરિક કસોટી:

ક્રમ	કસોટી	માપદંડ
૧	૮૦૦ મીટર દોડ	મહત્તમ ૪ મિનિટમાં પૂરી કરવાની
૨	ઊંચો કુદકો (High Jump)	લઘુત્તમ ૩ ફૂટ
૩	લાંબો કુદકો (Long Jump)	લઘુત્તમ ૯ ફૂટ.

શારીરિક કસોટી પાસ કરવા માટે ઉમેદવારોએ માત્ર ૨૦૦ માર્ક્સની લેખિત પરીક્ષા પર આધાર રાખવો પડશે નહી, પરંતુ શારીરિક તૈયારી પણ આજથી જ શરૂ કરી દેવી જોઈએ. ખાસ કરીને ૧૬૦૦ મીટર અને ૮૦૦ મીટરની દોડ માટે સ્ટેમિના અને સ્પીડ બંને જરૂરી છે.

૫. ઓલ ગુજરાત મેરિટ પદ્ધતિ: તૈયારી માટેની નવી વ્યૂહરચના

​હવે જ્યારે સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યનું એક જ મેરિટ બનવાનું છે, ત્યારે ઉમેદવારોની તૈયારી કરવાની વ્યૂહરચનામાં પણ ફેરફાર લાવવો પડશે.

• ​સ્પર્ધા વધુ કઠિન: જિલ્લાવાર મેરિટ હોવાથી અમુક જિલ્લાઓમાં ઓછી સ્પર્ધા હતી, પરંતુ હવે તમારે સમગ્ર ગુજરાતના શ્રેષ્ઠ ઉમેદવારો સાથે સ્પર્ધા કરવાની છે. આનો અર્થ એ કે તમારે હવે વધુ માર્ક્સ મેળવવા માટે સખત મહેનત કરવી પડશે.
• ​વિષય પર પકડ મજબૂત: પર્યાવરણ વિષય પર સૌથી વધુ ભાર હોવાથી, તેને ઊંડાણપૂર્વક સમજો. ગણિત અને ગુજરાતી વ્યાકરણ જેવા વિષયો રોકડિયા માર્ક્સ અપાવી શકે છે.
• ​રેગ્યુલર મોક ટેસ્ટ: રાજ્યવ્યાપી સ્પર્ધામાં તમે ક્યાં ઉભા છો તે જાણવા માટે, રેગ્યુલર મોક ટેસ્ટ આપો અને તેનું વિશ્લેષણ કરો.
• ​નેગેટિવ માર્કિંગનું ધ્યાન: દરેક બે ખોટા જવાબ પર એક માર્ક્સ કાપવામાં આવશે, તેથી માત્ર એવા જ પ્રશ્નો એટેમ્પ્ટ કરો જેના જવાબ વિશે તમે ચોક્કસ હોવ.

​૬. આવનાર ફોરેસ્ટ ગાર્ડ ભરતી ૨૦૨૬: શું અપેક્ષા રાખવી?

​ગુજરાત સરકાર દ્વારા ભરતીના નવા નિયમો (RR) જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જે સંકેત આપે છે કે સરકાર નજીકના ભવિષ્યમાં ફોરેસ્ટ ગાર્ડની નવી ભરતીની જાહેરાત બહાર પાડી શકે છે. આ નિયમો ૧૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર થયા હોવાથી, એવી અપેક્ષા રાખી શકાય કે આગામી ૨-૩ મહિનામાં નવી ભરતીની નોટિફિકેશન આવી શકે છે.

​ઉમેદવારોએ ભરતીની જાહેરાત આવે ત્યાં સુધી રાહ જોવાને બદલે, આજથી જ આ નવા નિયમો અને સિલેબસ મુજબ તૈયારી શરૂ કરી દેવી જોઈએ. આ ૨૦૦ માર્ક્સની લેખિત પરીક્ષામાં તમારો સ્કોર જ તમને તમારી ડ્રીમ જોબ સુધી પહોંચાડી શકે છે.

​નિષ્કર્ષ

​ગુજરાત ફોરેસ્ટ ગાર્ડ ભરતી ૨૦૨૬ ના નવા નિયમો (Recruitment Rules) ઉમેદવારો માટે મિશ્ર લાગણીઓ લાવ્યા છે. ખાસ કરીને જિલ્લાવાર મેરિટ રદ કરીને ઓલ ગુજરાત મેરિટ લાવવાના નિર્ણયથી તેજસ્વી ઉમેદવારોમાં ઉત્સાહ છે, જ્યારે જે જિલ્લાઓમાં કટ-ઓફ ઓછો રહેતો હતો તેવા જિલ્લાઓના ઉમેદવારો માટે સ્પર્ધા વધી છે.

​૧૨ પાસ લાયકાત અને જૂની પરીક્ષા પદ્ધતિ હોવાથી, જે ઉમેદવારો લાંબા સમયથી તૈયારી કરી રહ્યા છે તેમના માટે આ એક સુવર્ણ તક છે. આ તકને ઝડપી લેવા માટે આજથી જ સખત મહેનત શરૂ કરો.

​અમે આ વેબસાઈટ પર આવનાર તમામ સરકારી ભરતીઓની અપડેટ, સિલેબસ, પરીક્ષાની પેટર્ન અને તૈયારી માટેની ટિપ્સ આપતા રહીશું. આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી તમારા અન્ય મિત્રો કે જેઓ ફોરેસ્ટ ગાર્ડની તૈયારી કરી રહ્યા છે, તેમની સાથે WhatsApp અને Facebook પર ચોક્કસ શેર કરો.

​[વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs) - તમે પૂછેલા મુદ્દાઓ પર આધારિત]

​પ્રશ્ન ૧: શું હવે મારે જે જિલ્લામાં જગ્યા હોય, ત્યાંથી જ અરજી કરવી પડશે?

જવાબ: ના, તમે કોઈ પણ જિલ્લામાંથી અરજી કરી શકો છો. તમે અરજી ફોર્મમાં તમારી પસંદગીના જિલ્લાઓની વિગતો આપી શકો છો. તમારી પસંદગી ફાઇનલ મેરિટ લિસ્ટમાં તમારા સ્થાનના આધારે કરવામાં આવશે. જિલ્લાવાર કટ-ઓફ રદ થઈ ગયું છે.

​પ્રશ્ન ૨: શું નવી ભરતીમાં શૈક્ષણિક લાયકાત ગ્રેજ્યુએશન થઈ જશે?

જવાબ: ના, તમે પૂરા પાડેલા મુદ્દાઓ અને PDF મુજબ, આવનાર ફોરેસ્ટ ગાર્ડની ભરતીમાં શૈક્ષણિક લાયકાત ૧૨ પાસ જ રહેશે.

​પ્રશ્ન ૩: શું લેખિત પરીક્ષા અને શારીરિક કસોટીમાં કોઈ ફેરફાર છે?

જવાબ: ના, શારીરિક કસોટી અને લેખિત પરીક્ષાના માળખામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવેલ નથી. પરીક્ષા જૂની પદ્ધતિ મુજબ જ ૨૦૦ માર્ક્સની MCQ પ્રકારની રહેશે અને શારીરિક કસોટીમાં પણ દોડ, ઊંચો કુદકો અને લાંબો કુદકો જૂના માપદંડો મુજબ જ રહેશે.

​પ્રશ્ન ૪: શું લેખિત પરીક્ષામાં નેગેટિવ માર્કિંગ રહેશે?

જવાબ: હા, નવા RR ૨૦૨૬ મુજબ, લેખિત પરીક્ષામાં નેગેટિવ માર્કિંગ સિસ્ટમ લાગુ રહેશે. દરેક ખોટા જવાબ માટે તમારા મેળવેલા કુલ માર્ક્સમાંથી ૦.૨૫ (પા) માર્ક્સ કાપવામાં આવશે.

​પ્રશ્ન ૫: શારીરિક કસોટી માટે કેટલા ઉમેદવારોને બોલાવવામાં આવશે?

જવાબ: લેખિત પરીક્ષામાં પાસ થનાર (૪૦% થી વધુ માર્ક્સ મેળવનાર) ઉમેદવારોમાંથી, મેરિટના આધારે જગ્યાઓના પ્રમાણમાં (સામાન્ય રીતે ૧:૬ ના રેશિયોમાં) ઉમેદવારોને શારી.રિક કસોટી માટે બોલાવવામાં આવશે.

WhatsApp ગ્રુપ જોડાવો